Το ποινικό μητρώο είναι σύστημα καταγραφής ποινών στις οποίες έχει κάποιος καταδικαστεί. Αποτελεί απαραίτητο πιστοποιητικό για τη διενέργεια μεγάλου αριθμού διοικητικών πράξεων. Ως εκ τούτου, η καταχώριση των ποινών στο αντίγραφο του ποινικού μητρώου μπορεί να δημιουργήσει ανυπέρβλητα προσκόμματα λ.χ. στην εύρεση εργασίας. Μέχρι πότε όμως υφίσταται μια καταχώριση στο αντίγραφο του ποινικού μητρώου;
Κατηγορίες ποινικού μητρώου
- Δικαστικής χρήσης: Εγγράφονται όλες οι αμετάκλητες ποινές και χορηγούνται σε περιοριστικά στο νόμο αναφερόμενες περιπτώσεις (ενδεικτικά στον εισαγγελέα ή τον τακτικό ανακριτή, στους διευθυντές φυλακών, σε αλλοδαπές αρχές που ασκούν ποινική δικαιοδοσία, για το διορισμό δικαστικών λειτουργών, εκπαιδευτικών όλων των βαθμίδων, οργάνων των Σωμάτων Ασφαλείας κλπ).
- Γενικής χρήσης: Αναγράφονται αμετάκλητες ποινές και εκδίδονται για κάθε νόμιμη χρήση και κατόπιν αίτησης του πολίτη.
Πότε διαγράφεται μια καταχώριση;
Στο αντίγραφο γενικής χρήσης καταχωρίζεται καταρχήν το περιεχόμενο όλων των δελτίων του ποινικού μητρώου, πλην όμως σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 571 ΚΠΔ, διαγράφονται μετά την πάροδο ορισμένου χρόνου:
- Εφόσον αναγράφεται χρηματική ποινή ή παροχή κοινωφελούς εργασίας ή ποινή φυλάκισης έως έξι μήνες, μετά την πάροδο τριών ετών.
- Εφόσον αναγράφεται ποινή φυλάκισης πέραν των έξι μηνών ή ποινή περιορισμού σε ψυχιατρικό κατάστημα μετά την πάροδο οκτώ ετών.
- Εφόσον αναγράφεται κάθειρξη, μετά την πάροδο είκοσι ετών.
Σημειώνεται ότι οι ανωτέρω προθεσμίες εκκινούν από την απότιση της ποινής. Αν επήλθε μεταγενέστερη καταδίκη για πλημμέλημα ή κακούργημα, οι προθεσμίες εκκινούν από την απότιση της νέας ποινής. Αν η καταδικαστική απόφαση δεν εκτελέστηκε, οι πιο πάνω προθεσμίες αρχίζουν από την παραγραφής της.
Κατ’ εξαίρεση όταν πρόκειται για πρώτη καταδίκη ή για καταδίκη που αφορά α) έγκλημα από αμέλεια ή β) έγκλημα με δόλο, για το οποίο ο νόμος απειλεί ποινή φυλάκισης μέχρι ένα έτος ή χρηματική ποινή, οι προθεσμίες που προβλέπουν τα εδ. α’ έως και γ’ της παρ. 3 του άρθρου αυτού μπορούν να συντμηθούν στο μισό, με διάταξη του αρμόδιου εισαγγελέα πλημμελειοδικών, ύστερα από αίτηση του ενδιαφερομένου. Η σύντμηση παρέχεται, αν υπάρχει προσδοκία έντιμου βίου στο μέλλον.
Καταστροφή δελτίων ποινικού μητρώου
Τα δελτία ποινικού μητρώου παύουν να ισχύουν και αποκλείεται η χρησιμοποίησή τους , κατά το άρθρο 573 ΚΠΔ, στις ακόλουθες περιπτώσεις:
- Το πρόσωπο το οποίο αφορά η εγγραφή πεθάνει ή συμπληρώσει το 80ό έτος της ηλικίας του.
- Όταν η απόφαση ακυρωθεί με αμετάκλητη δικαστική απόφαση ή η πράξη αμνηστευθεί ή απονεμηθεί χάρη κατ’ αρ. 47 παρ. 2 του Συντάγματος ή με ρητή διάταξη μεταγενέστερου νόμου η πράξη παύει να είναι αξιόποινη ή για οποιοδήποτε λόγο επέλθει παύση ποινικής δίωξης.
- Αν με την καταδικαστική απόφαση χορηγήθηκε αναστολή εκτέλεσης της ποινής, μετά την πάροδο 5 ετών από τη λήξη του χρονικού διαστήματος της αναστολής, εφόσον η αναστολή δεν έχει αρθεί ή ανακληθεί.
- Αν το δελτίο έχει συνταχθεί μετά από απόφαση που επιβάλλει σε ανήλικο ποινή περιορισμού σε σωφρονιστικό κατάστημα, 5 έτη μετά την απότιση της ποινής -εφόσον ο ελάχιστος χρόνος περιορισμού που έχει επιβληθεί δεν υπερβαίνει το έτος, και 8 έτη, εφόσον υπερβαίνει το έτος, εκτός αν στο διάστημα αυτό επέλθει νέα καταδίκη.
- Αν με την καταδικαστική απόφαση επιβλήθηκε χρηματική ποινή ή παροχή κοινωφελούς εργασίας ή ποινή φυλάκισης μέχρι ένα μήνα για αδίκημα εκ δόλου ή δύο μήνες για αδίκημα εξ αμελείας, μετά την πάροδο 10 ετών από την απότιση της ποινής, με οποιονδήποτε τρόπο, εφόσον ο υπαίτιος δεν έχει καταδικαστεί πάλι για κακούργημα ή πλημμέλημα.