Στις 19 Ιουνίου δημοσιεύτηκε ο νέος ν. 4808/2021 (ΦΕΚ Α’ 101/19-06-2021) για την προστασία της εργασίας, με τον οποίο επιδιώκεται η δημιουργία ενός περιβάλλοντος εργασίας το οποίο σέβεται, προωθεί και διασφαλίζει το δικαίωμα κάθε προσώπου σε έναν κόσμο εργασίας χωρίς βία και παρενόχληση.
Εξάλειψη της βίας και της παρενόχλησης στην εργασία
Με τον ν. 4808/2021 κυρώνεται η σύμβαση 190 της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας «Για την εξάλειψη της Βίας και της Παρενόχλησης στον κόσμο της εργασίας». Στο πλαίσιο αυτό υιοθετείται πρόβλεψη για τις επιχειρήσεις που απασχολούν πάνω από 20 άτομα εντός τριών μηνών από τη δημοσίευση του νόμου, να υιοθετήσουν πολιτική για την πρόληψη και καταπολέμηση της βίας και της παρενόχλησης στην εργασία. Ομοίως, οφείλουν να υιοθετήσουν πολιτική διαχείρισης εσωτερικών καταγγελιών για περιστατικά βίας και παρενόχλησης.
Ισορροπία επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής
Με τον νέο νόμο ενσωματώνεται η Οδηγία (ΕΕ) 2019/1158 σχετικά με την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής για τους γονείς και τους φροντιστές και εισάγονται προβλέψεις από τη δημοσίευση του νόμου, όπως ενδεικτικά: α) άδεια πατρότητας 14 ημερών με αποδοχές, β) γονική άδεια 4 μηνών για κάθε γονέα με επιδότηση από τον ΟΑΕΔ για τους 2 μήνες, γ) άδεια 5 ημερών ανά έτος σε εργαζομένους και φρονιστές, δ) δικαίωμα ευέλικτων εργασιακών ρυθμίσεων (π.χ. τηλεργασία, ημιαπασχόληση, ευέλικτο εργασιακό ωράριο) για γονείς και φροντιστές παιδιών έως 12 ετών, ε) απουσία 2 ημερών ανά έτος με αποδοχές για επείγοντα οικογενειακά ζητήματα.
Χρόνος απασχόλησης
Εκτεταμένες ρυθμίσεις εισάγονται όσον αφορά στο χρόνο απασχόλησης των εργαζομένων. Στο πλαίσιο αυτό θεσμοθετείται:
- Εισαγωγή ψηφιακής κάρτας εργασίας για την παρακολούθηση και καταγραφή σε πραγματικό χρόνο του χρόνου εργασίας και των υπερωριών.
- Χορήγηση διαλείμματος κατ’ ελάχιστο 15 λεπτών και κατά μέγιστο 30 λεπτών για ημερήσια απασχόληση άνω των 4 συνεχόμενων ωρών.
- Αύξηση του ορίου επιτρεπόμενων υπερωριών από 120 σε 150 ώρες.
- Εισαγωγή συστήματος διευθέτησης του χρόνου εργασίας.
- Διεύρυνση των κλάδων της οικονομίας που επιτρέπεται να λειτουργούν τις Κυριακές.
- Εξάντληση της ετήσιας άδειας μέχρι 31 Μαρτίου του επόμενου ημερολογιακού έτους.
Καθεστώς Απόλυσης
Σε ό,τι αφορά το καθεστώς απόλυσης των εργαζομένων σημειώνονται σημαντικές τροποποιήσεις, όπως ενδεικτικά:
- Εισαγωγή λόγων για τους οποίους απαγορεύεται η απόλυση π.χ. οφείλεται σε δυσμενείς διακρίσεις, αποτελεί αντίδραση σε ενάσκηση δικαιώματος του εργαζομένου, κλπ.
- Εφαρμογή των διατάξεων που διέπουν την καταγγελία της σύμβασης ή σχέσης εργασίας των υπαλλήλων και επί εργατοτεχνιτών.
- Δυνατότητα επιδίκασης υπέρ του εργαζομένου ποσού πρόσθετης αποζημίωσης, το οποίο δεν μπορεί να είναι μικρότερο των τακτικών αποδοχών 3 μηνών ούτε μεγαλύτερο του διπλάσιου της κατά νόμο αποζημίωσης.
- Αντιστροφή του βάρους απόδειξης και ενίσχυση της θέσης του εργαζόμενου, καθώς σε περίπτωση που η απόλυση έγινε για κάποιον απαγορευμένο λόγο, εναπόκειται στον εργοδότη να αποδείξει το αντίθετο.
Καθεστώς τηλεργασίας
Με τον νέο εργασιακό νόμο καθιερώνεται το δικαίωμα του εργοδότη μονομερούς επιβολής του καθεστώτος της τηλεργασίας για λόγους προστασίας της δημόσιας υγείας. Ο εργαζόμενος αποκτά το δικαίωμα να την επιλέξει μονομερώς με αίτησή του, σε περίπτωση τεκμηριωμένου κινδύνου της υγείας του, για όσο χρόνο διαρκεί ο κίνδυνος αυτός, καθώς και δικαίωμα αποσύνδεσης, ήτοι να απέχει πλήρως από την παροχή οποιασδήποτε μορφής εργασίας εκτός ωραρίου.
Συνδικαλιστικές οργανώσεις
- Απαγόρευση ενίσχυσης συνδικαλιστικών οργανώσεων από εργοδότες και κόμματα.
- Αδυναμία επαναπροκήρυξης απεργιών που έχουν κριθεί παράνομες από τα δικαστήρια κατά του ίδιου εργοδότη και με την ίδια ημερομηνία έναρξης.
- Θεσμοθέτηση αστικής ευθύνης συνδικαλιστικών οργανώσεων και των μελών του ΔΣ της που προβαίνουν σε παράνομες πράξεις κατά τη διάρκεια απεργιών ή ασκούν ψυχολογική ή σωματική βία κατά άλλων εργαζομένων που δεν συμμετέχουν στην απεργία.
- Χρήση ηλεκτρονικού συστήματος για τη δυνατότητα συμμετοχής των μελών των συνδικαλιστικών οργανώσεων εξ αποστάσεως τόσο στις Γενικές Συνελεύσεις όσο και στις αρχαιρεσίες (υποχρεωτική από 01.01.2022).
Ειρήνη Κατσαράκη, Δικηγόρος, LLM