Αριθμός Απόφασης: 102 / 2022
ΤΟ ΤΡΙΜΕΛΕΣ ΕΦΕΤΕΙΟ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΚΡΗΤΗΣ
Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές : Θεονύμφη Λυράκη Πρόεδρο Εφετών, Επαμεινωνδία Κουσκούκη, Ευσεβία Νεονάκη – Εισηγήτρια, Εφέτες και από τη Γραμματέα Αικατερίνη Λημνιωτάκη.
Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στο Ηράκλειο, στις 12 Απριλίου 2022, για να δικάσει την υπόθεση, μεταξύ :
Α)ΤΟΥ ΕΚΚΑΛΟΥΝΤΟΣ: … του … και της …, κατοίκου …, οδός …, ο οποίος παραστάθηκε δια του πληρεξουσίου του δικηγόρου Αθηνών, Φώτιου Γιαννούλα.
ΤΩΝ ΕΦΕΣΙΒΛΗΤΩΝ: 1) …, κατοίκου …, οδός …, αρ. …, με ΑΦΜ …, και 2) …, κατοίκου …, οδός … αρ. .., οι οποίοι παραστάθηκαν δια του πληρεξουσίου τους δικηγόρου Ηρακλείου, Βασιλείου Σπανουδάκη.
Β)ΤΩΝ ΕΚΚΑΛΟΥΝΤΩΝ: 1)…, κατοίκου …, οδός …, αρ…., με ΑΦΜ …, και 2) …, κατοίκου …, οδός … αρ. …, οι οποίοι παραστάθηκαν δια του πληρεξουσίου τους δικηγόρου Ηρακλείου, Βασιλείου Σπανουδάκη.
ΤΟΥ ΕΦΕΣΙΒΛΗΤΟΥ: … του … και της …, κατοίκου …, οδός … – .., ο οποίος παραστάθηκε δια του πληρεξουσίου του δικηγόρου Αθηνών, Φώτιου Γιαννούλα.
Ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ηρακλείου, οι ενάγοντες άσκησαν την από 16.05.2019 και με Γ.Α…./2019 αγωγή, επί της οποίας εκδόθηκε η με αριθμό 106/2020 οριστική απόφαση του παραπάνω δικαστηρίου, με την οποία έγινε δεκτή αγωγή.
Την απόφαση αυτή προσέβαλαν α) εναγόμενος με την με αριθ. κατ. …/2020 έφεσή του και β) οι ενάγοντες με την με αριθ. κατ. …/2020 έφεση τους, αντίγραφα των οποίων κατατέθηκαν στη γραμματεία του Δικαστηρίου τούτου με αριθμό πρωτοκόλλου …/28.08.2020 και …/03-09-2020, προσδιορίστηκαν δε με τις από 28.08.2020 και 3-9-2020 αντίστοιχα πράξεις προσδιορισμού του Γραμματέα αυτού του Δικαστηρίου για τη δικάσιμο της 12-10-2021, κατά την οποία αναβλήθηκαν για τη δικάσιμο που αναφέρεται στη αρχή της παρούσας.
Κατά την εκφώνηση των υποθέσεων από τη σειρά του οικείου πινακίου οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως πιο πάνω αναφέρεται και οι πληρεξούσιοι δικηγόροι των αναφέρθηκαν στις έγγραφες προτάσεις που κατέθεσαν.
ΜΕΛΕΤΗΣΕ ΤΗ ΔΙΚΟΓΡΑΦΙΑ
ΚΑΙ ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΚΑΤΑ ΤΟ ΝΟΜΟ
Ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου και κατά την αναφερομένη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο, έχουν προσδιοριστεί για εκδίκαση και φέρονται προς συζήτηση οι από:1) από 24-8-2020 (αρ. εκθ. καταθ…./2020) και 2) 2-9-2020 (αριθ. εκθ. καταθ. …/2020) εφέσεις κατά της με αριθμό 106/2020 οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ηρακλείου, που εκδόθηκε αντιμωλία των διαδίκων, κατά την τακτική διαδικασία. Οι εφέσεις αυτές πρέπει να συνεκδικαστούν, εφόσον υπάγονται στην ίδια διαδικασία, πρόκειται για τους ίδιους διαδίκους, η διαφορά τους πηγάζει από την αυτή έννομη σχέση και η συνεκδίκασή τους επιβάλλεται, ώστε να επιταχυνθεί η διεξαγωγή της δίκης και να επέλθει μείωση των εξόδων, κυρίως όμως για να αποτραπεί η έκδοση αντιφατικών αποφάσεων (άρθρο 246 σε συνδ. με 524 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ.) .
Οι υπό κρίση εφέσεις κατά της υπ’ αριθμ. 106/2020 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ηρακλείου, που εκδόθηκε αντιμωλία των διαδίκων κατά την τακτική διαδικασία (άρθρα 215 επ. του ΚΠολΔ), έχουν ασκηθεί νομότυπα και εμπρόθεσμα καθόσον η εκκαλουμένη επιδόθηκε στον ηττηθέντα εναγόμενο στις 03-07-2020 (βλ. την αρ. …/3.7.2020 έκθεση επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Ηρακλείου …) και οι εφέσεις κατατέθηκαν στην γραμματεία του εκδόσαντος αυτήν
πρωτοβάθμιου δικαστηρίου στις 25.8.2020 και 2-9-2020 αντίστοιχα (βλ. τις αρ. με αριθ. κατ. …/2020 και …/2020 αντίστοιχα εκθέσεις κατάθεσης δικογράφου των εφέσεων της γραμματείας του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ηρακλείου), ήτοι εντός της προβλεπόμενης από το άρθρο 518 παρ. 1 ΚΠολΔ τριακονθήμερης προθεσμίας από την επίδοση εφόσον δεν συνυπολογίζεται το χρονικό διάστημα από την 1.8 έως την 31.8 κατ’ άρθρο 147 παρ. 2 ΚΠολΔ (άρθρα 495 παρ. 1, 511, 513 παρ. 1β, 516 παρ. 1, 517, 518 παρ. 1 του ΚΠολΔ) και έχει κατατεθεί το νόμιμο παράβολο κατ’ άρθρο 495 παρ. 3 περ. A στοιχ. γ` του ΚΠολΔ. Πρέπει, επομένως, Ι) όσον αφορά την υπό στοιχ. Α έφεση του ηττηθέντος εναγόμενου να γίνει τυπικά δεκτή (άρθρο 532 του ΚΠολΔ) και να ερευνηθεί περαιτέρω κατ’ ουσίαν κατά την ίδια ως άνω τακτική διαδικασία ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 533 παρ. 1 του ΚΠολΔ), κατά το μέρος που μεταβιβάζεται η υπόθεση με αυτήν στο παρόν δευτεροβάθμιο δικαστήριο (άρθρο 522 ΚΠολΔ) και ΙΙ) όσον αφορά την υπό στοιχ. Β έφεση των νικησάντων εναγόντων προκειμένου να κριθεί εάν αυτή είναι παραδεκτή, πρέπει προηγουμένως να εξετασθεί η συνδρομή άμεσου εννόμου συμφέροντος στο πρόσωπο των εκκαλούντων (άρθρο 68 του ΚΠολΔ), ως διαδικαστική προϋπόθεση που ερευνάται και αυτεπαγγέλτως από το Δικαστήριο, κατ` άρθρο 73 του ΚΠολΔ, δοθέντος ότι οι εκκαλούντες παραπονούνται κατά της πρωτόδικης απόφασης για την αναγνώριση της ακυρότητας της από 31-01-2019 (υπ’ αριθ. 3583) δημόσιας διαθήκης του συμβολαιογράφου Χερσονήσου …, την οποία αιτούνταν και με την κρινόμενη αγωγή τους.
Από την διάταξη του αρθρ. 219 παρ. 1 ΚΠολΔ, που ορίζει ότι “αγωγή υπό αίρεση δεν επιτρέπεται, μπορεί, όμως, ο ενάγων για την περίπτωση που απορριφθεί η πρώτη βάση της αγωγής και την στηρίξει σε άλλη βάση ή να υποβάλει άλλη αίτηση που στηρίζεται στην ίδια ή σε άλλη βάση”, συνάγεται ότι, ο ενάγων, δικαιούται να κλιμακώσει τις περισσότερες βάσεις ή αιτήματα της αγωγής του σε επικουρική διάταξη, κατά την ελεύθερη επιλογή του, που αποτελεί έκφαση της καθιερούμενης με το άρθ. 106 Κ.Πολ.Δ εξουσίας διάθεσης των διαδίκων. Στην περίπτωση αυτή, η εξέταση της επικουρικής βάσης ή αιτήματος της αγωγής εξαρτάται από την ενδοδιαδικαστική αίρεση της απόρριψης της κύριας βάσης του αιτήματος, δηλαδή, το δικαστήριο δικαιούται και είναι υποχρεωμένο να ερευνήσει την επικουρική βάση ή αίτημα της αγωγής μετά την έρευνα και την απόρριψη της κύριας βάσης ή αιτήματος, αλλιώς, ιδρύεται ο λόγος αναίρεσης από τον αριθμό 9γ ή από τον αριθμό 8β του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ τον οποίο όμως έχει έννομο συμφέρον και δικαιούται να τον προτείνει μόνον ο ενάγων και όχι ο αντίδικός του, αφού ο τελευταίος δεν υφίσταται από την παράβαση αυτή βλάβη. Αν πάντως η κύρια και η επικουρική βάση της αγωγής αναπτύσσουν ισοδύναμη ενέργεια, δηλαδή, παραδοχή της επικουρικής βάσης δεν επιφέρει διαφορετικές έννομες συνέπειες από τις συνέπειες της κύριας βάσης το δικαστήριο αποδεσμεύεται και μπορεί παρακάμπτοντας την κύρια βάση να εξετάσει κατά προτεραιότητα, την επικουρική, αφού τότε ο ενάγων δεν υφίσταται βλάβη κατά το τυπικό ή ουσιαστικό κριτήριο, ώστε να καθίσταται αλυσιτελής η έρευνα της άλλης βάσης, για έλλειψη εννόμου συμφέροντος του ενάγοντος, το οποίο δεν υφίσταται ούτε για την άσκηση έφεσης ούτε και αναίρεσης για το λόγο αυτό εκ μέρους του, αφού με την παραδοχή της επικουρικής βάσης της αγωγής του, θεωρείται ότι νίκησε (ΑΠ 696/2021, ΑΠ 315/2018, ΑΠ 20/2015, δημος. ΝΟΜΠΣ). Τέλος, από τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 68, 73, 516 και 532 του ΚΠολΔ συνάγεται ότι το έννομο συμφέρον αποτελεί διαδικαστική προϋπόθεση της δίκης επί της εφέσεως και η συνδρομή του ερευνάται αυτεπαγγέλτως από το Δικαστήριο, η δε έλλειψή του συνεπάγεται την απόρριψη του ένδικου μέσου της εφέσεως ως απαραδέκτου (ΑΠ 326/2010, ΕφΠειρ 741/2015 ΝΟΜΟΣ).
Με την υπό κρίση με αριθμό έκθεσης κατάθεσης …/2019 αγωγή τους οι ενάγοντες ισχυρίζονται ότι τυγχάνουν τέκνα του αποβιώσαντος την 20-2-2019 …, από το νόμιμο γάμο αυτού με την …, ότι ο ως άνω αποβιώσας πατέρας τους απεβίωσε την 20-2-2019, κάτοικος εν ζωή Ηρακλείου, έχοντας αφήσει την με αριθμό …/31-1-2019 δημόσια διαθήκη του συμβολαιογράφου Χερσονήσου, …, που δημοσιεύθηκε την 13η Μαΐου 2019 στο Ειρηνοδικείο Ηρακλείου. Ότι η παραπάνω διαθήκη είναι άκυρη, διότι ο ως άνω αποβιώσας λόγω προβλημάτων υγείας δεν μπορούσε να μεταβεί στη Χερσόνησο και η αναφορά στη διαθήκη ότι η σύνταξη της έλαβε χώρα στην έδρα του συμβολαιογράφου είναι αναληθής, άλλως υφίσταται πλαστοπροσωπία ως προς το πρόσωπό του διαθέτη, για αυτό άλλωστε δεν αναφέρεται στη διαθήκη ότι ο διαθέτης ήταν γνωστός στο συμβολαιογράφο, ενώ ακόμη και η υπογραφή δεν είναι ανήκει στο διαθέτη. Ότι, ακόμη, η διαθήκη είναι άκυρη, διότι ο διαθέτης λόγω προβλημάτων υγείας, είχε απολέσει τη δυνατότητα λεκτικής επικοινωνίας, με αποτέλεσμα η βεβαίωση του συμβολαιογράφου ότι είχε συνομιλία με τον διαθέτη να είναι ψευδής. Ότι, επιπλέον, η ως άνω διαθήκη είναι άκυρη, διότι αυτή δεν αναγνώσθηκε εις επήκοον των μαρτύρων, για αυτό άλλωστε δεν υπάρχει σχετική βεβαίωση προς τούτο. Επικουρικά, οι ενάγοντες ιστορούν ότι κατά το χρόνο σύνταξής της ο διαθέτης έπασχε από σοβαρότατα προβλήματα υγείας, τα οποία είχαν επιδεινωθεί τον Δεκέμβριο του έτους 2018, με αποτέλεσμα ο ως άνω αποβιώσας, πατέρας τους κατά τον χρόνο σύνταξης της δημόσιας διαθήκης του τον Ιανουάριο του έτους 2019 δεν είχε τη δύναμη να διαγνώσει την ουσία και το περιεχόμενο της διαθήκης καθώς και να καταλάβει τη σημασία των διατάξεων της διαθήκης και ότι εγκαθιστούσε με τη διαθήκη του ως κληρονόμο τρίτο πρόσωπο ξένο προς την οικογένειά τους και μάλιστα σε σημαντικά δήλα πράγματα. Με βάση το ιστορικό αυτό οι ενάγοντες, επικαλούμενοι έννομο συμφέρον, διότι θίγεται το κληρονομικό τους δικαίωμα από το περιεχόμενο της διαθήκης ζητούν να αναγνωρισθεί η ακυρότητα της παραπάνω διαθήκης, με την οποία τιμάται ο εναγόμενος για τους λόγους, που παρατίθενται με την κύρια βάση της αγωγής. Επικουρικά, ζητούν την αναγνώριση της ακυρότητας της διαθήκης, διότι ο διαθέτης δεν είχε κατά τον χρόνο σύνταξη της διαθήκης την ικανότητα να διαγνώσει το περιεχόμενο και την ουσία της ως άνω δημόσιας διαθήκης.
Επί της αγωγής αυτής εκδόθηκε η με αριθμό 106/2020 οριστική απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ηρακλείου η οποία ερεύνησε και έκανε δεκτή την επικουρική βάση της αγωγής, αναγνωρίζοντας ότι είναι άκυρη η επίδικη δημόσια διαθήκη. Η ως άνω η εκκαλούμενη οριστική πρωτόδικη απόφαση, ήτοι η 106/2020 Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ηρακλείου, δέχθηκε εν όλω και όχι εν μέρει την ένδικη αγωγή, αφού δέχθηκε καθ’ ολοκληρίαν το επικουρικό αίτημα της αγωγής για αναγνώριση της (ολικής) ακυρότητας της επίδικης δημόσιας διαθήκης, το οποίο στηριζόταν, στο ακέραιο, στη γενομένη δεκτή επικουρική βάση εκ του άρθρου 1719 εδ. α’ αρ. 3 ΑΚ., εξίσου όπως και στην μη εξετασθείσα κύρια βάση για την μη τήρηση των προϋποθέσεων των άρθρων 1725 έως 1735 ΑΚ. Δηλαδή, δεν διαφοροποιείται η αντικειμενική ενέργεια του δεδικασμένου των δύο αυτών βάσεων της ένδικης αγωγής και συγχρόνως η εκκαλούμενη οριστική πρωτόδικη απόφαση που δέχθηκε την ως άνω επικουρική βάση, αναπτύσσει ισοδύναμη ενέργεια (δεδικασμένο) με εκείνη που θα προκαλούσε η ίδια δεχόμενη την ως άνω κύρια βάση [Νίκας, Πολιτική Δικονομία τ. III (2007), σελ. 45, Εφ. Ναυπλίου 8/2019 δημ. ΝΟΜΟΣ]. Επομένως, σύμφωνα με τις προαναφερόμενες σκέψεις και διατάξεις, οι ενάγοντες, των οποίων η αγωγή έγινε δεκτή εξ ολοκλήρου, δεν έχουν έννομο συμφέρον, κατά τις διατάξεις των άρθρων 68 και 516 παρ. 2 του ΚΠολΔ, να ασκήσουν έφεση κατά της πρωτόδικης Απόφασης και να ζητήσουν την εξαφάνισή της, καθόσον η έννομη συνέπεια, που αυτοί επεδίωξαν με την αγωγή τους, δηλαδή η αναγνώριση της ακυρότητας της διαθήκης, στην οποία εμμένουν, έχει ήδη επέλθει, με την εκκαλουμένη απόφαση, Κατά συνέπεια η ένδικη (υπό στοιχ. Β) έφεση, αξιολογείται προεχόντως ως απαράδεκτη, λόγω ελλείψεως του απαιτουμένου προς τούτο εννόμου συμφέροντος στο πρόσωπο των εκκαλούντων και πρέπει ν’ απορριφθεί ως τοιαύτη, κατ’ επιτρεπτή αυτεπάγγελτη έρευνα. Τα δικαστικά έξοδα του παρόντος (δεύτερου) βαθμού δικαιοδοσίας του εφεσίβλητου (εναγόμενου) πρέπει, κατόπιν του σχετικού αιτήματος του, να επιβληθούν εις βάρος των ηττώμενων εκκαλούντων (εναγόντων) σύμφωνα με τα άρθρα 183 ημιπ. α’ περ. α’ και 191 παρ. 2 ΚΠολΔ. Τέλος, αφού η κρινόμενη έφεση απορρίφθηκε (πρέπει σύμφωνα με το άρθρο 495 παρ. 3 εδ. προτελευταίο περ. β’ ΚΠολΔ να διαταχθεί η εισαγωγή του κατατεθέντος για την έφεση αυτή παράβολου στο δημόσιο ταμείο) .
Επίσης όσον αφορά στην υπό στοιχ. Α έφεση (αριθ. κατ. …/2020) του εναγόμενου-εκκαλούντος με τον πρώτο και δεύτερο συναφείς λόγους έφεσης προσβάλλεται (πλήττεται) η εκκαλουμένη διότι δεν ερεύνησε την κύρια βάση της αγωγής αλλά την επικουρικώς σωρευομένη του άρθρου 1719 παρ.3 ΑΚ. Σύμφωνα όμως με τα επίσης ως άνω εκτεθέντα, η κύρια και η επικουρική βάση της υπό κρίση αγωγής αναπτύσσουν ισοδύναμη ενέργεια, ήτοι την αναγνώριση της ακυρότητας της επίδικης διαθήκης, δηλαδή, η παραδοχή της επικουρικής βάσης δεν επιφέρει διαφορετικές έννομες συνέπειες από τις συνέπειες της κύριας βάσης και το δικαστήριο αποδεσμεύεται και μπορεί παρακάμπτοντας την κύρια βάση να εξετάσει κατά προτεραιότητα, την επικουρική. Επομένως το πρωτοβάθμιο δικαστήριο που ερεύνησε την επικουρική βάση της αγωγής δεν έσφαλε και οι πρώτος και δεύτερος λόγοι της έφεσης με τους οποίους ο εκκαλών ισχυρίζεται τα αντίθετα πρέπει να απορριφθούν ως μη νόμιμοι.
Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 131 παρ. 1 ΑΚ, όπως ισχύει μετά την τροποποίηση του με το άρθρο 16 του Ν. 2447/1996, η δήλωση της βούλησης είναι άκυρη αν, κατά τον χρόνον που έγινε, το πρόσωπο δεν είχε συνείδηση των πράξεων του ή βρισκόταν σε ψυχική ή διανοητική διαταραχή που περιόριζε αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησης του. Σύμφωνα δε με την ειδικότερη διάταξη του άρθρου 1719 παρ. 3 ΑΚ, όπως ισχύει μετά την τροποποίηση του με το άρθρο 30 του Ν. 2447/1996, ανίκανοι να συντάσσουν διαθήκη είναι όσοι κατά το χρόνο της σύνταξης της διαθήκης δεν έχουν συνείδηση των πράξεών του ή βρίσκεται σε ψυχική ή διανοητική διαταραχή που περιορίζει αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησής τους. Στην αμέσως πιο πάνω διάταξη προβλέπονται δύο περιπτώσεις ανικανότητας προς σύνταξη διαθήκης, δηλαδή α) η έλλειψη συνείδησης των πράξεων, η οποία υπάρχει όταν το πρόσωπο από αίτιο νοσηρό ή μη (όπως λ.χ μέθη, ύπνωση, εγκεφαλικό οίδημα επιθανάτια αγωνία κλπ) δεν έχει τη δύναμη να διαγνώσει την ουσία και το περιεχόμενο της διαθήκης, που το περιεχόμενο της διαθήκης, που συντάσσει, καθώς και την ικανότητα να συλλάβει τη σημασία των επί μέρους διατάξεών τους, χωρίς ν’ απαιτείται γενικά και πλήρως έλλειψη της συνειδήσεως αρκούσας προς τούτο σε μεγάλο βαθμό συγχύσεως αυτής β) η ψυχική ή διανοητική διαταραχή που περιορίζει αποφασιστικά τη λειτουργία της βουλήσεως του διαθέτη, η οποία υφίσταται όταν ο διαθέτης βρίσκεται σε διαταραχή (ψυχική ή διανοητική) που περιορίζει αποφασιστικά και δεν του επιτρέπει τον ελεύθερο προσπορισμό της βουλήσεως του με λογικούς υπολογισμούς καθόσον ο τελευταίος κυριαρχεί της από παραστάσεις αισθήματα, ορμές και επιρροές τρίτων τον καθιστούν δε αδύναμο να αντισταθεί σε υποβολή προερχόμενη από άλλην. Η ακυρότητα των δικαιοπραξιών του, κατά τα παραπάνω ανικάνου, λόγω ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής είναι απόλυτη, ώστε, οποιοσδήποτε έχει έννομο συμφέρον, δύναται να την προσβάλλει (ΑΠ 531/2018 Τράπεζα Νομικών Πληροφοριών «Νόμος”).Κρίσιμος χρόνος για τη διανοητική κατάσταση του προσώπου είναι η στιγμή της δηλώσεως της βούλησης, γεγονότα δε προγενέστερα ή μεταγενέστερα από τα οποία εμμέσως μπορεί αυτή να συναχθεί, δεν είναι ουσιώδη. Εξάλλου στην περίπτωση της δημόσιας διαθήκης, η βεβαίωση του συμβολαιογράφου σε αυτήν ότι ο διαθέτης έχει τη συνείδηση των πράξεων του ή ότι έχει τη χρήση του λογικού, αποτελεί υποκειμενική κρίση για την οποία χωρά ανταπόδειξη χωρίς την προσβολή της ως πλαστής (ΑΠ 488/71, ΝοΒ 26/166). Κάθε ενήλικος τεκμαίρεται ικανός και αυτός που επικαλείται την ανικανότητα φέρει το βάρος απόδειξης της (Βαθρακοκοίλης Β., Ερμηνεία κατ’ άρθρο αστικού κώδικα, άρθρο 1719, σελ. 120-121, ΑΠ 688/71, ΝοΒ 20/289).
Από την εκτίμηση όλων των αποδεικτικών μέσων, που προσκομίστηκαν ενώπιον του πρωτοδίκως δικάσαντος δικαστηρίου και επαναπροσκομίζονται μετ’ επικλήσεως από τα διάδικα μέρη και συγκεκριμένα, όλων των εγγράφων που νόμιμα προσκομίζονται με νόμιμη επίκληση από τους διαδίκους, είτε ως αυτοτελή αποδεικτικά μέσα, είτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, ορισμένα από τα οποία μνημονεύονται ειδικώς κατωτέρω, χωρίς όμως να παραλείπεται κάποιο κατά την ουσιαστική διάγνωση της διαφοράς, τις ένορκες βεβαιώσεις και συγκεκριμένα τις υπ’ αριθμό …/20-9-2019, …/20-12-2019 και …/20-9-2019 ένορκες βεβαιώσεις των …, … και …, ενώπιον της συμβολαιογράφου …, για τη λήψη των οποίων είχαν ενημερωθεί και είχαν κληθεί νομίμως και εμπροθέσμως να παραστούν οι ενάγοντες, συναχθέντων των με αριθμό …/16-9-2019 και …/16-9-2019 εκθέσεων επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας της περιφέρειας του Εφετείου Ανατολικής Κρήτης με έδρα το Πρωτοδικείο Ηρακλείου, … χας …, και τις υπ’ αριθμό ../24-9-2019, …/24-9-2019, …/24-9-2019 και …/24-9-2019 ένορκες βεβαιώσεις των Θηρεσίας Κρητικού, …, χήρας …, … και …, στο Κατάστημα του Ειρηνοδικείου Ηρακλείου, για τη λήψη των οποίων είχε ενημερωθεί και κληθεί νόμιμα και εμπρόθεσμα να παραστεί ο εναγόμενος, συνταχθείσης της με αριθμό …/19-9-2019 έκθεσης επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας της περιφέρειας του Εφετείου Ανατολικής Κρήτης με έδρα το Πρωτοδικείο Ηρακλείου, …, επίσης τη με αριθμό …/9-10-2019 ένορκη βεβαίωση του … ενώπιον του Ειρηνοδικείου Ηρακλείου, από μέρους των εναγόντων, η οποία δεν λήφθηκε υπόψη ως εκπρόθεσμη από το πρωτοβάθμιο δικαστήριο και η οποία λαμβάνεται υπόψη από το δευτεροβάθμιο δικαστήριο (ΑΠ 988/2021 Δημ Νόμος, ΑΠ 1034/2019 Δημ. Νόμος.), ενώ δεν λαμβάνεται υπόψη, κατ` άρθρο 424 ΚΠολΔ, η με αριθμό …/9-10-2019 ένορκη βεβαίωση της … ενώπιον της συμβολαιογράφου Ηρακλείου … από μέρους του εναγομένου προσκομιζόμενη διότι η κλήση που επιδόθηκε στους ενάγοντες δεν διελάμβανε όλα τα στοιχεία του άρθρου 422 παρ.1 ΚΠολΔ και συγκεκριμένα δεν ανέφερε την ώρα λήψης αυτής, τη με αριθμό …/2019 ένορκη βεβαίωση του … ενώπιον του Ειρηνοδικείου Ηρακλείου που λήφθηκε υπόψη στο πλαίσιο άλλης δίκης και λαμβάνεται υπόψη για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων και μη απαιτουμένης της ρητής αναγραφής της στην απόφαση, καθώς και των εγγράφων που το πρώτον νομίμως προσκομίζονται ενώπιον του παρόντος δευτεροβάθμιου Δικαστηρίου κατ’ άρθρο 529 παρ.1 ΚΠολΔ μεταξύ των οποίων η πρόσφατη από 04.04.2022 ιατροδικαστική γνωμοδότηση της ιατροδικαστού …, που εκτιμάται ελεύθερα ως γνωμοδότηση προσώπου που έχει ειδικές γνώσεις επιστήμης κατ’ άρθρο 390 ΚΠολΔ αποδεικνύονται τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: Ο … του … και της …, πατέρας των εναγόντων, απεβίωσε την 20η Φεβρουαρίου 2019 στο νοσοκομειακό ίδρυμα, Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου ( σχετ. με αριθ. …/2019 απόσπασμα ληξιαρχικής πράξης θανάτου), λόγω αναπνευστικής ανεπάρκειας τύπου 2, γενικευμένου κακοήθους νεοπλάσματος πνεύμονα, διάχυτης ενδαγγειακής πήξης, λοίμωξης κατώτατου αναπνευστικού ισχαιμικού αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου και περικαρδιακής συλλογής. Ο ανωτέρω αποβιώσας ήταν εν ζωή κάτοικος Ηρακλείου και από τον γάμο του με την … απέκτησε δύο τέκνα, τους ενάγοντες. Ο γάμος του με την … αντιμετώπισε προβλήματα, με αποτέλεσμα από το 2011 να τελούν σε διάσταση και να έχει ανοιγεί ένας δικαστικός αγώνας σχετικά με το διαζύγιο και εκφάνσεις της συμμετοχής στα αποκτήματα. Δικαστικός αγώνας που δεν ολοκληρώθηκε λόγω του θανάτου του …. Πλησιέστεροι συγγενείς του κατά τον χρόνο θανάτου του ήταν οι ενάγοντες και η εν διαστάσει σύζυγός του. Η τελευταία όπως προκύπτει από την με αριθμό πράξης …/2019 έκθεση αποποίησης κληρονομίας ενώπιον του Γραμματέα του Ειρηνοδικείου Ηρακλείου αποποιήθηκε την επαχθείσα σ’ αυτήν κληρονομία του συζύγου της. Δια της με αριθμό …/31-01-2019 δημόσιας διαθήκης ενώπιον του συμβολαιογράφου Χερσονήσου, …, ο ανωτέρω αποβιώσας εγκαθιστούσε ως κληρονόμο του σε δήλα πράγματα τον εναγόμενο, ο οποίος είναι υιός της …, με την οποία συνδεόταν συναισθηματικά ο αποβιώσας τα τελευταία έτη μετά την κατά τα ανωτέρω διάστασή του από τη σύζυγό του. Συγκεκριμένα με την ανωτέρω διαθήκη εγκαθιστούσε ως κληρονόμο τον εναγόμενο σε ειδικά αντικείμενα της κληρονομιαίας περιουσίας ήτοι σε ένα ακίνητο διαμέρισμα ευρισκόμενο επί της παραλιακής … αρ. … και … και στο χρηματικό ποσό των εκατό χιλιάδων (100.000,00) ευρώ από τις τραπεζικές του καταθέσεις. Ο ανωτέρω αποβιώσας – διαθέτης, γεννηθείς την 3/6/1957 στο Ηράκλειο, υπέστη το έτος 2014 εγκεφαλικό επεισόδιο, ένεκα του οποίου κρίθηκε ανάπηρος από την Πρωτοβάθμια Υγειονομική Επιτροπή του ΙΚΑ –ΕΤΑΜ/ ΚΕΠΑ Ηρακλείου σε ποσοστό 50% κατά ιατρική πρόβλεψη από 1/9/2015 έως 31/08/2016 λόγω ήπιας δεξιάς ημιπάρεσης, συνεπεία ισχαιμικού εγκεφαλικού επεισοδίου με αιμορραγική μετατροπή, έντονης δυσφασίας μικτού τύπου, ιδίως αντίληψης, όπως προκύπτει από τη με αριθμό …/2015/10117 από 9/10/2015 γνωστοποίηση αποτελέσματος αναπηρίας της Δ/νσης ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ του ΙΚΑ . Περαιτέρω, αποδείχθηκε ότι τον Οκτώβριο του έτους 2018 διεγνώσθη με καρκίνο στον πνεύμονα και καρκινικό αδένωμα με γενικευμένη νόσο. Λόγω δε του ως άνω προβλήματος υγείας άρχισε από τις 2/11/2018 να υποβάλλεται σε χημειοθεραπείες, επαναλαμβανόμενες κάθε 21 ημέρες. Εξάλλου στο από 4/1/2018 ενημερωτικό σημείωμα της ειδικευόμενης ιατρού ογκολογίας, …, (στο οποίο εκ παραδρομής αναγράφεται το έτος 2018, καθώς όπως προκύπτει από το σύνολο του εγγράφου έχει εκδοθεί το 2019) σχετικά με την πορεία της υγείας του αναφέρεται, ότι ο ανωτέρω αποβιώσας είχε στο παρελθόν παρουσιάσει αθηρωματική νόσο με αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, ενώ από τον Οκτώβριο του έτους 2018 διαγνώσθηκε με αδενοκαρκίνωμα πνεύμονα, με λεμφαδενικές μεταστάσεις σε ΔΕ πν πύλη, μεσοθωρακικούς, υπερκλείδιους και τραχηλικούς άμφω, με πολλαπλές ηπατικές μεταστάσεις και οστική λυτική βλάβη στο αριστερό λαγόνιο οστό. Κατά δε τη φάση της διερεύνησης και διάγνωσης, ο αποβιώσας διαθέτης εμφάνισε πνευμονική εμβολή και τέθηκε σε LMWH (11/2018), ενώ την 10/12/2018 υπέστη νέο αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο με κλινική εκδήλωση δεξιάς ημιπάρεσης και αφασία εκπομπής. Λόγω των ανωτέρω επιπλοκών της υγείας του, ο ανωτέρω αποβιώσας χρειάστηκε να νοσηλευτεί στην παθολογική ογκολογική κλινική του Πανεπιστημιακού Γενικού Νοσοκομείου Ηρακλείου μέχρι και την 4/1/2019, ότε και εξήλθε αυτής απύρετος με βελτιωμένη μυική ισχύ δεξιού άνω άκρου και 2-3/5 δεξιού κάτω άκρου και αφασία εκπομπής και ετέθη σε κατ’ οίκον νοσηλεία με επανάληψη χορήγησης ανοσοθεραπείας κάθε δεκαπέντε ημέρες. Ακόμη, την 28/12/2018 υπεβλήθη σε ψυχιατρική εκτίμηση της κατάστασης του ο ανωτέρω αποβιώσας στο Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου, ότε και διεπιστώθη ότι η συνέντευξη με τον ανωτέρω αποβιώσαντα ήταν ιδιαίτερα δυσχερής λόγω ελλείμματος στο λόγο συνεπεία του αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου με δυνατότητα απάντησης σε ερωτήσεις κλειστού τύπου είτε αρνητικά είτε καταφατικά. Η αδυναμία στη λεκτική επικοινωνία του αποβιώσαντος διαθέτη διαπιστώθηκε και με την από 11/01/2019 ιατρική γνωμάτευση του Γενικού Νοσοκομείου «ΒΕΝΙΖΕΛΕΙΟ – ΠΑΝΑΝΕΙΟ». Ειδικότερα, από την ως άνω γνωμάτευση, την οποία υπογράφει ο νευρολόγος …, προκύπτει ότι ο διαθέτης την 10/01/2019 αδυνατούσε να βαδίσει, παρουσιάζοντας πάρεση των μυών του δεξιού και κάτω άκρου με σύστοιχη διαταραχή της αισθητικότητας, ότι αδυνατούσε στην λεκτική επικοινωνία με μεμονωμένες λέξεις και επάρκεια στην κατανόηση και εκτέλεση εντολών και δεν παρατηρήθηκε ενεργός ψυχοπαθολογική συμπεριφορά. Περαιτέρω, από την 7/2/2019 ο ανωτέρω αποβιώσας νοσηλευόταν στην μονάδα εντατικής παρακολούθησης της καρδιολογίας του Πανεπιστημιακού Γενικού Νοσοκομείου Ηρακλείου, λόγω καρδιακού επιπωματισμού, ενώ την 11/2/2019 μεταφέρθηκε στην ογκολογική κλινική του ανωτέρω νοσοκομείου σε βαρύτατη γενική κατάσταση με σοβαρή υποξυγοναιμία. Άλλωστε, η αρνητική πρόοδος της νόσου του αδενοκαρκινώματος πνεύμονα είχε ήδη διαπιστωθεί από την 3/1/2019, ότε και αποφασίστηκε έναρξη θεραπείας δεύτερης γραμμής ανοσοθεραπείας μέχρι και την 5/2/2019. Από την εισαγωγή του διαθέτη στην ογκολογική κλινική του ανωτέρω νοσοκομείου μέχρι και την 19/02/2019, ο τελευταίος παρέμενε σε βαρύτατη κλινική κατάσταση και έχρηζε οξυγονοθεραπείας με υψηλή ροή οξυγόνου καθ’ όλη τη διάρκεια της νοσηλείας του. Τελικά, την 20/2/2019 ο διαθέτης απεβίωσε. Από τα ανωτέρω συνάγεται ότι η κατάσταση της υγείας του διαθέτη είχε επιβαρυνθεί σημαντικά ήδη από τον Δεκέμβριο του έτους 2018, είχε σοβαρότατα προβλήματα στην ομιλία λόγω των αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων, τα οποία εκδηλώνονταν με αδυναμία λεκτικής επικοινωνίας, καθώς και σοβαρότατα προβλήματα στην κίνηση. Άλλωστε, το εγκεφαλικό επεισόδιο, που ο αποβιώσας υπέστη το 2018, είχε επηρεάσει κατά πολύ τη λεκτική του επικοινωνία, ενώ στο παρελθόν αντίστοιχο περιστατικό, ηπιότερο του έτους 2018 με βάση τα συμπεράσματα των ιατρών, όπως βεβαιώνονται στα προαναφερθέντα ιατρικά πιστοποιητικά, του είχε προκαλέσει έντονη δυσφασία μικτού τύπου, ιδίως αντίληψης, με αποτέλεσμα να κριθεί ανάπηρος κατά ποσοστό 50%. Το τελευταίο εγκεφαλικό επεισόδιο επήλθε σε μια χρονική περίοδο, που η υγεία του διαθέτη ήταν ιδιαίτερα βεβαρυμμένη ενόψει της υποβολής του σε θεραπεία αντιμετώπισης του καρκίνου, με τον οποίο είχε διαγνωσθεί. Υπό αυτές τις συνθήκες και σε αυτή την κατάσταση υγείας, ο ανωτέρω αποβιώσας την 31/01/2019, ήτοι είκοσι ημέρες πριν το θάνατό του, προέβη σε δήλωση τελευταίας βουλήσεως, δηλώνοντας ενώπιον συμβολαιογράφου προφορικά, την εγκατάσταση του εναγομένου-υιού της συντρόφου του, σε δήλα κληρονομιαία αντικείμενα. Ωστόσο, από το σύνολο των αποδεικτικών στοιχείων γίνεται δεκτό ότι κατά το χρόνο, που συντάχθηκε η κατά τα ανωτέρω …./31-1-2019 δημόσια διαθήκη, ενώπιον του συμβολαιογράφου Λιμάνι Χερσονήσου Ηρακλείου Κρήτης, του οποίου η βεβαίωση, περί της ικανότητας του διαθέτη να συντάξει διαθήκη αποτελεί υποκειμενική κρίση και αντίληψη και μπορεί να ανατραπεί με την απόδειξη περί του αντιθέτου, ο διαθέτης, … του … και της …, λόγω της προαναφερόμενης κατάστασης του οργανισμού του ως άνω διαθέτη, δηλαδή της πλήρους κατάπτωσης των σωματικών του δυνάμεων λόγω του καρκίνου και του ισχαιμικού εγκεφαλικού επεισοδίου, της βεβαιωμένης αδυναμίας στη λεκτική επικοινωνία, της αφασίας εκπομπής, όπως προκύπτει από το 4/1/2019 ενημερωτικό σημείωμα της ογκολογικής κλινικής του ΠΓΝΗ, της επιθανάτιας αγωνίας του εκ των ως άνω προβλημάτων υγείας, λαμβανομένου υπόψη ότι απεβίωσε μόλις 20 ημέρες μετά την κατά τα ανωτέρω σύνταξη της τελευταίας δήλωσης βουλήσεως, βρισκόταν σε (διανοητική) σύγχυση, που περιόριζε αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησής του, υπό την έννοια ότι είχε μειωθεί σημαντικά η ικανότητα για αντικειμενικό έλεγχο της πραγματικότητας και αποκλειόταν ο ελεύθερος προσδιορισμός της βούλησης του με λογικούς υπολογισμούς και η ικανότητα επικοινωνίας της βούλησής του. Συνεπώς, η διαθήκη αυτή ως συνταχθείσα από πρόσωπο ανίκανο προς τούτο στερείται εγκυρότητας. Πρέπει επομένως η κρινόμενη αγωγή να γίνει δεκτή και να αναγνωρισθεί η ακυρότητα της επίμαχης διαθήκης. Το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, που με βάση τις ίδιες παραδοχές δέχθηκε την αγωγή και αναγνώρισε την ακυρότητα της από 31/01/2019 και με αριθμό … δημόσιας διαθήκης ενώπιον του συμβολαιογράφου Χερσονήσου …, του αποβιώσαντος στις 20-2-2019 … του … δεν έσφαλε κατά την εκτίμηση των αποδείξεων και οι σχετικοί τρίτος και τέταρτος λόγοι της έφεσης με τους οποίους υποστηρίζονται τα αντίθετα, πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμοι.
Κατόπιν αυτών και εφόσον δεν υπάρχουν άλλοι λόγοι της υπό στοιχ. Α εφέσεως προς έρευνα, η υπό κρίση έφεση, πρέπει να απορριφτεί ως ουσία αβάσιμη. Τα δικαστικά έξοδα των εφεσίβλητων, για τον παρόντα βαθμό δικαιοδοσίας, βαρύνουν τον εκκαλούντα, ως ηττώμενο διάδικο (176,183 ΚπολΔ). Τέλος πρέπει να διαταχθεί η εισαγωγή του κατατεθέντος για τη συζήτηση της έφεσης παραβόλου των 150 ευρώ στο Δημόσιο Ταμείο (άρθρο 495 παρ. 3 εδ. ε` ΚΠολΔ).
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Συνεκδικάζει αντιμωλία των διαδίκων την α) την από 24-08-2020 και αριθ. κατ. …/2020 έφεση και β) την από 02-09-2020 και αριθ. κατ. …/2020 έφεση, κατά της με αριθμό 106/220 οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ηρακλείου, η οποία εκδόθηκε κατά την τακτική διαδικασία.
Β) Δέχεται τυπικά και
Απορρίπτει την από 02-09-2020 ( αριθ. κατ. …./2020) έφεση .
Διατάσει την εισαγωγή του παραβόλου των 150 ευρώ στο Δημόσιο Ταμείο
Επιβάλλει σε βάρος των εκκαλούντων, τη δικαστική δαπάνη των εφεσίβλητων την οποία ορίζει στο ποσό των εξακοσίων (600) ευρώ.
Α) Δέχεται τυπικά την από 24-08-2020 (αριθ. κατ. …./2020) έφεση.
Απορρίπτει αυτήν κατ’ ουσίαν
Διατάσει την εισαγωγή του παραβόλου των 150 ευρώ στο Δημόσιο Ταμείο
Επιβάλλει σε βάρος του εκκαλούντος, τη δικαστική δαπάνη των εφεσίβλητων του παρόντος βαθμού δικαιοδοσίας την οποία ορίζει σε εξακόσια ευρώ (600 ευρώ).
Κρίθηκε, αποφασίστηκε στο Ηράκλειο, στις 02 Σεπτεμβρίου 2022 και δημοσιεύθηκε σε έκτακτη δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 03 Νοεμβρίου 2022, με άλλη σύνθεση αποτελούμενη από τους Δικαστές, Θεονύμφη Λυράκη, Πρόεδρο Εφετών, Ευαγγελία Ψαράκη, Εφέτη και Ευσεβία Νεονάκη, Εφέτη – Εισηγήτρια, λόγω προαγωγής και αναχωρήσεως της Εφέτη Επαμεινωνδίας Κουσκούκη, απόντων των διαδίκων και των πληρεξούσιων δικηγόρων τους.-
Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ