Συχνά συναντάται το φαινόμενο οι γονείς να αποποιούνται κληρονομία συγγενικού προσώπου λόγω ύπαρξης χρεών και ως επόμενο πρόσωπο να καλείται στην κληρονομική διαδοχή το ανήλικο τέκνο. Με το άρθρο 1847 παρ. 1 ΑΚ παρέχεται στον κληρονόμο προσωποπαγές δικαίωμα να αποποιηθεί την κληρονομία. Προκειμένου η αποποίηση κληρονομιάς να είναι έγκυρη, ο ενδιαφερόμενος κληρονόμος πρέπει να προσέλθει στο κατά τόπον αρμόδιο Ειρηνοδικείο, υποβάλλοντας σχετική δήλωση στη Γραμματεία. Για την έγκυρη αποποίηση απαιτείται να πληρούνται οι κατά νόμο προϋποθέσεις και εφόσον, ο κληρονόμος είναι ανήλικος η αποποίηση δύναται να γίνει από τους νόμιμους αντιπροσώπους του. Στην περίπτωση νομότυπης και εμπρόθεσμης αποποίησης της επαχθείσας στον κληρονόμο κληρονομίας, η προς τον αποποιηθέντα επαγωγή της κληρονομίας αναιρείται, ως μη γενόμενη, και κατά συνέπεια επάγεται σ’ εκείνον ο οποίος θα εκαλείτο ως εξ αδιαθέτου κληρονόμος, αν ο αποποιηθείς δεν ζούσε κατά το χρόνο επαγωγής της κληρονομίας του θανάτου του κληρονομούμενου.
Απαιτούμενες προϋποθέσεις
- Δικαιοπρακτική ικανότητα του αποποιούμενου.
- Αποποίηση εντός προθεσμίας 4 μηνών, η οποία εκκινεί από τον χρόνο πληροφόρησης του κληρονόμου περί της επαγωγής της κληρονομίας και των λόγων της.
Αποποίηση ανήλικου κληρονόμου
Η αποποίηση ανηλίκου τέκνου είναι δυνατή μόνο κατόπιν σχετικής άδειας του αρμόδιου δικαστηρίου. Οι γονείς είναι εκείνοι που νομιμοποιούνται για την κατάθεση της αίτηση στο αρμόδιο δικαστήριο, με σκοπό την έκδοση σχετικής άδειας (ΑΚ 1526 και 1625). Η 4μηνη προθεσμία αναστέλλεται από την στιγμή κατάθεσης της αιτήσεως και συνεχίζεται από το σημείο που διεκόπη με την έκδοση της δικαστικής απόφασης που χορηγεί άδεια αποποίησης. Οι γονείς του ανήλικου θα πρέπει να αποδείξουν ότι η αποποίηση της κληρονομίας είναι η επωφελέστερη ενέργεια για το ανήλικο τέκνο τους. Αξίζει να αναφερθεί ότι για το παραδεκτό της συζήτησης στο ακροατήριο απαιτείται αντίγραφο της αίτησης να έχει επιδοθεί στον Εισαγγελέα Πρωτοδικών της περιφέρειας του δικαστηρίου. Στην περίπτωση, όπου χορηγηθεί η άδεια στους γονείς για την αποποίηση με δικαστική απόφαση, αυτοί θα πρέπει να προχωρήσουν στην ανάλογη δήλωση αποποίησης εξ ονόματος του ανήλικου τέκνου ενώπιον του αρμόδιου Ειρηνοδικείου.
Ρητέον ότι, με το άρθρο 35 του Ν. 4786/2021, εισήχθη ερμηνευτική διάταξη του άρθρου 1912 του ΑΚ, σύμφωνα με την οποία “Κατά την αληθή έννοια του άρθρου 1912 του Αστικού Κώδικα, ο κληρονόμος που ενηλικιώνεται δικαιούται εντός της ετήσιας προθεσμίας του άρθρου 1912 ΑΚ να αποποιηθεί την κληρονομία”. Πρόκειται, όμως, για μια διάταξη που έχει επικριθεί τόσο από τη θεωρία όσο και από τη νομολογία, καθώς η παροχή του δικαιώματος αποποίησης στον ανήλικο για διάστημα ενός έτους από την ενηλικίωσή του διαιωνίζει την εκκαθάριση των κληρονομικών σχέσεων.