Το αδίκημα της εκβίασης ανήκει στα περιουσιακά εγκλήματα. Είναι έγκλημα που στρέφεται τόσο κατά της περιουσίας όσο και κατά της προσωπικής ελευθερίας. Η προσβολή της ελευθερίας, είναι το μέσο για την επίτευξη της περιουσιακής προσβολής. Η τυποποίηση της εκβίασης στον νέο Ποινικό Κώδικα εμφανίζεται με τρεις μορφές: το βασικό αδίκημα, την διακεκριμένη μορφή εκβίασης και την εκβίαση επιχειρήσεων.
Βασικό αδίκημα
Πράξη της εκβίασης είναι ο εξαναγκασμός με βία ή απειλή σε πράξη, παράλειψη ή ανοχή που έχει ως αποτέλεσμα την περιουσιακή ζημία του εξαναγκαζόμενου ή άλλου, η οποία υφίσταται όταν μειώνεται το ενεργητικό ή αυξάνεται το παθητικό της. Με τον όρο σωματική βία νοείται η χρήση υλικής δύναμης και η επενέργεια σε ξένο σώμα, η οποία σκοπεί στην αποδυνάμωση του θύματος, με αποτέλεσμα να ενεργήσει σύμφωνα με τη θέληση εκείνου που εξαναγκάζει. Η απειλή από την άλλη συνίσταται στην εξαγγελία κακού, που στρέφεται είτε κατά του ίδιου του απειλούμενου είτε κατά τρίτου. Ρητέον ότι δεν είναι ανάγκη το κακό που απειλείται από το δράστη να είναι πραγματοποιήσιμο. Αρκεί ο δράστης να έδωσε την εντύπωση πως μπορεί ο δράστης να το πραγματοποιήσει, είτε ο ίδιος, είτε δια τρίτου προσώπου. Εκείνο που ενδιαφέρει στην περίπτωση αυτή είναι το πως εισέπραξε την απειλή το συγκεκριμένο άτομο – θύμα εκβίασης και όχι το πως θα αντιδρούσε ο μέσος άνθρωπος σε αυτή.
Αναγκαία στοιχεία για την τυποποίηση του αδικήματος:
- Εξαναγκασμός κάποιου σε πράξη, παράλειψη ή ανοχή,
- Ο εξαναγκασμός να γίνεται με βία ή απειλή ικανή να αποκλείσει το αυτοπροαίρετο της απόφασης του εξαναγκαζομένου
- Ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της πράξεως του εξαναγκασμού και τη ζημίας στη περιουσία του θύματος.
- Ο δόλος του δράστη, να θεωρεί δηλαδή πως η βία ή η απειλή μπορούν να οδηγήσουν στην αλλαγή, της αρχικής θελήσεως του θύματος.
- Σκοπός παράνομου περιουσιακού οφέλους: ο δράστης να έχει σκοπό να αποκομίσει από το θύμα παράνομο περιουσιακό όφελος. Αυτό αποτελεί το λεγόμενο υποκειμενικό στοιχείο του αδίκου, αφού το έγκλημα της εκβίασης ανήκει στη κατηγορία των εγκλημάτων υπερχειλούς υποκειμενικής υπόστασης. Ως παράνομο ορίζεται το περιουσιακό όφελος, που δε συνιστά αντικείμενο νομίμου απαιτήσεως.
Διακεκριμένη μορφή
Στην παράγραφο 2 του άρθρου 385 τυποποιείται η βαρύτερη μορφή εκβίασης, η οποία τελείται με σωματική βία κατά προσώπου ή απειλές επικείμενου κινδύνου σώματος ή ζωής ή με ιδιαίτερη σκληρότητα.
Εκβίαση επιχειρήσεων
Η εκβίαση τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών (3) ετών και χρηματική ποινή αν ο υπαίτιος μεταχειρίστηκε βία ή απειλή βλάβης της επιχείρησης, του επαγγέλματος, του λειτουργήματος ή άλλης δραστηριότητας που ασκεί ο εξαναγκαζόμενος ή άλλος ή προσφέρθηκε να παρέχει ή παρέχει προστασία για την αποτροπή πρόκλησης τέτοιας βλάβης από τρίτον. Το αδίκημα είναι κακούργημα αν οι πράξεις αυτές τελούνται κατ’ επάγγελμα και τιμωρείται με κάθειρξη έως δέκα έτη και χρηματική ποινή.