Ενόψει των εθνικών εκλογών ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το ζήτημα της προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα κατά τη διενέργεια της επικοινωνίας των υποψηφίων με τους πολίτες. Αυτό γιατί στις περισσότερες περιπτώσεις οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται για την πραγματοποίηση της πολιτικής επικοινωνίας προϋποθέτουν επεξεργασία προσωπικών δεδομένων, όπως ονοματεπωνύμων, ταχυδρομικών διευθύνσεων, τηλεφωνικών αριθμών, διευθύνσεων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.
Πολιτική επικοινωνία
Πολιτική είναι η επικοινωνία που πραγματοποιείται για την προώθηση πολιτικών ιδεών, προγραμμάτων δράσης ή άλλων δραστηριοτήτων με σκοπό την υποστήριξή τους και τη διαμόρφωση πολιτικής συμπεριφοράς. Είναι δυνατό να πραγματοποιείται σε οποιαδήποτε χρονική περίοδο, προεκλογική ή μη, από πολιτικά κόμματα, βουλευτές, ευρωβουλευτές, παρατάξεις και κατόχους αιρετών θέσεων στην τοπική αυτοδιοίκηση ή υποψηφίους στις βουλευτικές εκλογές, τις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και τις εκλογές τοπικής αυτοδιοίκησης. Τα πρόσωπα που πραγματοποιούν πολιτική επικοινωνία καθίστανται υπεύθυνοι επεξεργασίας σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2016/679, εφόσον ορίζουν το σκοπό και τον τρόπο της επεξεργασίας.
Νομική βάση επεξεργασίας
Προκειμένου να είναι σύννομη η επεξεργασία των δεδομένων των αποδεκτών πολιτικής επικοινωνίας, απαιτείται να στηρίζεται σε κάποια από τις καθοριζόμενες στον ΓΚΠΔ νομικές βάσεις. Ο προσδιορισμός της νομικής βάσης πρέπει να λαµβάνει χώρα πριν από την έναρξη της επεξεργασίας, ο δε υπεύθυνος επεξεργασίας υποχρεούται µε βάση την αρχή της λογοδοσίας να επιλέξει την κατάλληλη νοµική βάση, καθώς και να είναι σε θέση να αποδεικνύει την τήρηση των υποχρεώσεών του και των κανόνων επεξεργασίας.
Παροχή συγκατάθεσης
Η συγκατάθεση του υποκειμένου των δεδομένων αποτελεί μία εκ των νομικών βάσεων και πρέπει να παρέχεται με σαφή θετική ενέργεια, η οποία να συνιστά ελεύθερη, συγκεκριμένη, ρητή και εν πλήρει επιγνώσει ένδειξη της συμφωνίας του υποκειμένου των δεδομένων υπέρ της επεξεργασίας των δεδομένων που το αφορούν. Η δήλωση της συγκατάθεσης, για να είναι νόμιμη, μπορεί να παρέχεται εγγράφως μέσω της συμπλήρωσης ειδικού εντύπου και ηλεκτρονικώς μέσω εγγραφής των υποκειμένων των δεδομένων σε ιστοσελίδα που διατηρεί ο υπεύθυνος επεξεργασίας, ή με τη συμπλήρωση ειδικού ηλεκτρονικού εντύπου και αποστολή του μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.
Τηλεφωνικές κλήσεις
Η πολιτική επικοινωνία δύναται να λάβει χώρα μέσω τηλεφωνικών κλήσεων με τα υποκείμενα των δεδομένων για τον συγκεκριμένο σκοπό. Κατά τη διενέργεια μιας τηλεφωνικής κλήσης ο καλών πρέπει να ενημερώνει για την ταυτότητά του υπευθύνου και την ταυτότητα εκτελούντα, να μην αποκρύπτει ή παραποιεί τον αριθμό καλούντος, να ενημερώνει τον καλούμενο ιδίως για την πηγή των δεδομένων του, καθώς και να παρέχεται η δυνατότητα εναντίωσης στην επεξεργασία των δεδομένων.
Ηλεκτρονικά μέσα
Σε αυτήν την κατηγορία η πολιτική επικοινωνία πραγματοποιείται με sms, emails, ηλεκτρονικά μηνύματα που αποστέλλονται μέσω εφαρμογών ανταλλαγής μηνυμάτων (π.χ. Viber, Whatsapp, Skype, Facebook Messenger, FaceΤime, κτλ), τηλεφωνικές κλήσεις, κατά τις οποίες με την αποδοχή της κλήσης ακούγεται μαγνητοφωνημένο μήνυμα. Προϋποθέσεις και εδώ για την διενέργεια αυτής της επικοινωνίας σύμφωνα με τους ορισμούς του ΓΚΠΔ είναι:
- να αναφέρεται η ταυτότητα του αποστολέα κατά τρόπο ευδιάκριτο και σαφή
- να διευκρινίζεται η πηγή των στοιχείων επικοινωνίας του υποκειμένου, εφόσον αυτή δεν είναι το ίδιο το υποκείμενο
- να γίνεται παραπομπή σε πλήρες κείμενο ενημέρωσης
- να αναφέρεται ο τρόπος με τον οποίο ο αποδέκτης του μηνύματος μπορεί να ασκεί τα δικαιώματά του, μεταξύ των οποίων και να ζητεί τον τερματισμό της επικοινωνίας (δικαίωμα εναντίωσης).
Αναλυτικότερα η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα έχει εκδώσει κατευθυντήριες οδηγίες με την υπ’ αριθ. 9/2023 απόφασή της: https://www.dpa.gr/sites/default/files/2023-04/9_2023%20-%20anonym_0.pdf