Η πτώχευση αποσκοπεί στη συλλογική ικανοποίηση των πιστωτών του οφειλέτη με τη ρευστοποίηση του συνόλου της περιουσίας του οφειλέτη ή επιμέρους λειτουργικών συνόλων αυτής ή των κατ’ ιδίαν περιουσιακών του στοιχείων και στην επιστροφή παραγωγικών μέσων σε δυνητικά παραγωγικές χρήσεις το συντομότερο δυνατό. Με τον πρόσφατο ν. 4738/2020 επήλθαν σημαντικές αλλαγές στην πτωχευτική διαδικασία.
Πτωχευτική ικανότητα
Η πτωχευτική ικανότητα αποτελεί την υποκειμενική προϋπόθεση εφαρμογής όλων των κανόνων του πτωχευτικού δικαίου. Με τον ν. 4738/2020 διευρύνθηκαν τα όρια της πτωχευτικής ικανότητας και πλέον περιλαμβάνεται κάθε φυσικό πρόσωπο, ανεξάρτητα από τη δραστηριότητα που ασκεί. Πτωχευτική ικανότητα έχει και κάθε νομικό πρόσωπο που επιδιώκει οικονομικό σκοπό, ενώ μπορεί να αποδίδεται και σε νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου που δεν επιδιώκουν οικονομικό σκοπό, αλλά ασκούν οικονομική δραστηριότητα. Δεν κηρύσσονται σε πτώχευση τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, οι ΟΤΑ, οι δημόσιοι οργανισμοί και κάθε πρόσωπο που εξαιρείται με διάταξη νόμου.
Προϋποθέσεις
- Αδυναμία πληρωμών με την έννοια της αδυναμίας εκπλήρωσης ληξιπρόθεσμων χρηματικών υποχρεώσεων κατά τρόπο γενικό και μόνιμο, η οποία είναι υφιστάμενη ή επαπειλούμενη και άλλοτε πιθανή κατάσταση (πιθανότητα αφερεγγυότητας).
- Ανυπαρξία τρεχουσών προληπτικών διαδικασιών (εξωδικαστική ρύθμιση οφειλών, διαδικασία εξυγίανσης).
- Επάρκεια περιουσίας για την κάλυψη διαδικαστικών εξόδων.
- Μη καταχρηστικότητα της αίτησης για την κήρυξη της πτώχευσης.
Συνέπειες για τον πτωχό
Οι συνέπειες ως προς τον πτωχό διακρίνονται σε προσωπικές και περιουσιακές. Ανάμεσα στις προσωπικές εντάσσονται: α) Η παύση επιχειρηματικής δραστηριότητας και έναρξη νέας, η οποία επιφέρει και λήξη της εμπορικής ιδιότητας. Η παύση αυτή σημαίνει την αδυναμία επιχείρησης νέων εμπορικών πράξεων ή πράξεων που ανήκουν στην ασκούμενη επιχειρηματική δραστηριότητα του οφειλέτη βασιζόμενων στην ίδια επιχειρηματική δομή, η οποία περιέρχεται πλέον υπό τη διοίκηση του συνδίκου αλλάζοντας προορισμό. Δεν παρεμποδίζεται όμως το φυσικό πρόσωπο να επαναδραστηριοποιηθεί επαγγελματικά ατομικά ή συνεταιρικά σε νέα επιχειρηματική βάση, β) η δημοσιότητα σε ΓΕΜΗ και στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Φερεγγυότητας (αρ. 84 ΠτΚ), γ) ο διορισμός Αντικλήτου, δ) η στέρηση δικαιωμάτων που προβλέπονται σε ειδικές διατάξεις πχ. να έχει την ιδιότητα του ασφαλιστικού πράκτορα, ασφαλιστικού συμβούλου κλπ, ε) επιπτώσεις στις σχέσεις με τέκνα και σύζυγο πχ μπορεί να αποτελέσει λόγο κακής άσκησης γονικής μέριμνας, λήξη συστήματος κοινοκτημοσύνης, στ) η ειδική μεταχείριση των ετήσιων εισοδημάτων (πχ μισθός, μισθώματα, μερίσματα από μετοχές), τα οποία εξαιρούνται από των πτωχευτική περιουσία κατά το μέρος που δεν υπερβαίνει το ποσό των ετήσιων ευλόγων δαπανών διαβίωσης του ίδιου και των μελών της οικογένειάς του ή το δωδεκαπλάσιο του ακατάσχετου εισοδήματός του, ζ) η ποινική του ευθύνη.
Η κυριότερη περιουσιακή συνέπεια είναι η πτωχευτική απαλλοτρίωση, η οποία σημαίνει ότι από την ημέρα δημοσίευσης της απόφασης για την κήρυξη της πτώχευσης ο πτωχός στερείται της δυνατότητας διοίκησης (διάθεσης και διαχείρισης) της πτωχευτικής του περιουσίας, την οποία ασκεί εφεξής ο σύνδικος.
Πτωχευτική περιουσία
Στην πτωχευτική περιουσία περιλαμβάνεται το σύνολο της περιουσίας που ανήκει στον οφειλέτη κατά την κήρυξη της πτώχευσης, οπουδήποτε και αν βρίσκεται. Περιουσία συνιστά το σύνολο των περιουσιακών δικαιωμάτων του πτωχού, των δικαιωμάτων που έχουν χρηματική αξία, εμπράγματων ή ενοχικών και άλλων. Δεν περιλαμβάνεται η περιουσία που αποκτά ο οφειλέτης μετά την κήρυξη της πτώχευσης. Επίσης, τονίζεται ότι δεν ανήκουν στην πτωχευτική περιουσία τα ακατάσχετα ή εξαιρούμενα με ειδικές νομοθετικές διατάξεις περιουσιακά στοιχεία και εισοδήματα του οφειλέτη.
Αρμόδιο δικαστήριο
Αρμόδιο πτωχευτικό δικαστήριο είναι το Πολυμελές Πρωτοδικείο, στην περιφέρεια του οποίου το φυσικό πρόσωπο έχει την κατοικία του ή σε περίπτωση νομικού προσώπου, το κέντρο των κύριων συμφερόντων του και ειδικότερα ο τόπος της καταστατικής του έδρας.