Η συκοφαντική δυσφήμιση συγκαταλέγεται ανάμεσα στα αδικήματα κατά της τιμής και στοιχειοθετείται στο αρ. 363 ΠΚ. Προστατευόμενο έννομο αγαθό αυτών των αδικημάτων είναι η τιμή και η υπόληψη του προσώπου ως μέλους μιας οργανωμένης κοινωνίας. Συγκεκριμένα σκοπός των σχετικών διατάξεων είναι η προστασία της τιμής και της υπόληψης κάποιου προσώπου από την εξωτερίκευση εκδηλώσεων αμφισβήτησής του.
Συκοφαντική δυσφήμιση
Για τη στοιχειοθέτηση του εγκλήματος της συκοφαντικής δυσφήμισης απαιτείται:
- ισχυρισμός ή διάδοση γεγονότος ενώπιον τρίτου
- το γεγονός να είναι βλαπτικό για την τιμή ή την υπόληψη κάποιου άλλου
- το γεγονός αυτό να είναι ψευδές
- εκείνος που ισχυρίσθηκε ή διέδωσε το ψευδές γεγονός να προέβη ηθελημένα στην ενέργεια αυτή και να τελούσε εν γνώσει της αναλήθειάς του και της δυνατότητάς του να βλάψει την τιμή ή την υπόληψη του άλλου.
Οι έννοιες του γεγονότος, του ισχυρισμού και της διάδοσης
Γεγονός αποτελεί κάθε συγκεκριμένο περιστατικό του εξωτερικού κόσμου, που ανάγεται στο παρελθόν ή παρόν, υποπίπτει στις αισθήσεις και είναι δεκτικό απόδειξης και αντίκειται στην ηθική και την ευπρέπεια. Η διαφορά δε μεταξύ ισχυρισμού και διαδόσεως του δυσφημιστικού γεγονότος συνίσταται στο ότι, στη μεν πρώτη περίπτωση, ο δράστης ανακοινώνει το γεγονός αυτό, ως δική του πεποίθηση, ανεξαρτήτως του τρόπου που δημιουργήθηκε αυτή, στη δε δεύτερη περίπτωση, ο δράστης μεταδίδει περαιτέρω ισχυρισμό άλλου περί γεγονότος, χωρίς να υιοθετεί τον εν λόγω ισχυρισμό. Σε περίπτωση που το γεγονός δεν αποδεικνύεται ότι είναι ψευδές, δεν στοιχειοθετείται το αδίκημα της συκοφαντικής δυσφημίσεως.
Τρίτος στη συκοφαντική δυσφήμιση
Στην έννοια του τρίτου περιλαμβάνεται οποιοσδήποτε, πλην του δυσφημούμενου, που έλαβε γνώση με οποιονδήποτε τρόπο του δυσφημιστικού ισχυρισμού ή της διάδοσης, αρκεί το γεγονός να είναι επιλήψιμο γι’ αυτόν στον οποίο αποδίδεται. Συμπεριλαμβάνονται επομένως και τα πρόσωπα που έλαβαν γνώση του δυσφημιστικού ισχυρισμού ή της διάδοσης με οποιονδήποτε τρόπο, έστω και κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους, όπως δικαστές, εισαγγελείς, υπάλληλοι δικαστηρίου, δικηγόροι, δικαστικοί επιμελητές (βλ. σχετικά Ολομ. ΑΠ Ποιν. 3/2021).
Δυσφήμιση
Το αδίκημα της απλής δυσφήμισης τελεί όποιος ισχυρίζεται ή διαδίδει ενώπιον τρίτου γεγονός που μπορεί να βλάψει την τιμή ή την υπόληψη κάποιου άλλου. Σε αντίθεση με την συκοφαντική δυσφήμιση, για την τέλεση του αδικήματος είναι αδιάφορο αν το γεγονός είναι ψευδές.
Εξύβριση
Στα εγκλήματα κατά της τιμής συγκαταλέγεται και η εξύβριση, για τις περιπτώσεις που κάποιος προσβάλλει την τιμή άλλου με λόγο ή με έργο ή με οποιονδήποτε άλλο τρόπο. Για τη στοιχειοθέτηση του αδικήματος θα πρέπει ο δράστης να εκφράζει αρνητική αξιολογική κρίση, με την οποία εκδηλώνει αμφισβήτηση για την ηθική ή κοινωνική αξία κάποιου προσώπου και σκοπεί με την ενέργειά του να προσβάλλει την τιμή και την υπόληψη του παθόντος. Ρητέον ότι ούτε στην περίπτωση της εξύβρισης εξετάζεται, αν η κατά τα ως άνω κρίση ανταποκρίνεται ή όχι στην αλήθεια.
Ειρήνη Κ. Κατσαράκη, Δικηγόρος LLM